Afbeeldingsformaten controleren, meten en uitschakelen

Wat er in de lijst staat — en waar het vandaan komt

De tabel is geen ingebouwde opsomming, maar de stand van jouw installatie: Kakapo vraagt WordPress zelf naar de geregistreerde groottes en haalt de afmetingen uit de extra groottes respectievelijk uit de core-opties onder Instellingen › Media. Wat je thema of een plugin via code registreert, staat er daarmee automatisch bij.

De kolom ‘Bijsnijden’ onderscheidt twee gevallen: ‘proportioneel’ betekent dat WordPress de afbeelding verkleint en de beeldverhouding behoudt; ‘vast bijsnijden’ betekent dat er precies op deze maten wordt bijgesneden — is er een uitlijning vastgelegd, dan staat die erbij (bijvoorbeeld ‘vast bijsnijden (linksboven)’).

De kolom ‘Herkomst’ is bewust grof. Bij de core-groottes staat de bron er precies, al het andere heet ‘Thema of plugin’. Preciezer kan niet: WordPress legt bij het registreren van een grootte nergens vast wie haar heeft geregistreerd. Een grootte die je hebt uitgeschakeld en die inmiddels niemand meer registreert (typisch na een themawissel), blijft toch in de lijst staan — met de aantekening ‘momenteel niet geregistreerd’. Anders zou je haar nooit meer kunnen inschakelen.

Eerst meten, dan beslissen

Zolang je niet hebt gemeten, staat er in de kolom ‘Bezet’ een gedachtestreepje. Dat is opzet: geschatte cijfers zouden hier waardeloos zijn. Met ‘Nu meten’ loopt er één ronde door de uploads-map. Elk bestand wordt met zijn echte grootte geteld, en de toewijzing aan de afbeeldingsgroottes loopt via de mediabibliotheek — daar staat per bijlage welk bestand bij welke grootte hoort. Via de bestandsnaam zou dat niet gaan, omdat proportionele groottes per beeldverhouding andere afmetingen opleveren.

Het resultaat valt uiteen in afgeleide formaten, back-ups van de beeldbewerking (die WordPress na bijsnijden of draaien zelf bewaart), originele afbeeldingsbestanden, bestanden zonder passend item in de mediabibliotheek en bestanden die geen afbeeldingen zijn (PDF, ZIP, cachebestanden van andere plug-ins).

Twee bijzondere gevallen in de tabel moet je kennen. ‘deelt het bestand van een even grote grootte’ betekent: twee groottes hebben identieke afmetingen, WordPress maakt daarvoor maar één bestand aan. Deze grootte bezet niets eigens, uitschakelen bespaart daar dus ook niets. En ‘× bestand ontbreekt’ betekent: de mediabibliotheek kent dit bestand, op de harde schijf staat het niet meer.

De meting loopt binnen een tijdsbudget van 20 seconden en leest de mediabibliotheek in porties van 200 vermeldingen. Is die tijd bij een grote hoeveelheid niet genoeg, dan wordt het resultaat als onvolledig aangemerkt en heten de cijfers ondergrenzen — niet geëxtrapoleerd. Meet dan gewoon nog een keer. Bij meer dan 120.000 afbeeldingsbestanden laat Kakapo de opsplitsing van de rest in originelen en wezen weg, om het geheugen niet te laten overlopen; de overige cijfers blijven volledig gemeten.

Uitschakelen: wat het teweegbrengt en wat niet

Uitschakelen betekent: deze grootte wordt niet meer aangemaakt. Het werkt vanaf de volgende upload en bij het opnieuw aanmaken na een beeldbewerking. Het werkt niet met terugwerkende kracht — deze plugin verwijdert geen afbeeldingsbestanden. Alles wat al in de uploads-map staat, blijft staan, omdat de mediabibliotheek er nog naar verwijst en een thema dat de grootte tóch gebruikt anders gaten zou hebben.

Vraagt een pagina later een uitgeschakeld formaat op, dan levert WordPress het eerstvolgende aanwezige bestand uit, meestal het origineel. De pagina blijft heel, maar laadt op die plek meer bytes. Precies daarom loont het uitschakelen vooral bij formaten die je pagina toch nergens uitlevert.

Vier groottes zijn bijzonder: thumbnail, medium, medium_large en large. Die gebruikt WordPress zelf — het voorbeeld in de mediabibliotheek, de keuze bij het invoegen, srcset. Ze dragen in de tabel de aantekening ‘vast door de core gebruikt’, en vóór het uitschakelen komt er een bevestigingsvraag. Verboden is het niet, je moet alleen weten wat je doet.

De meest lonende kandidaten zijn meestal de twee extra groottes van de core, 1536x1536 en 2048x2048: de 2×-varianten en daarmee de grootste afgeleide bestanden die er zijn. Heeft je site geen retina-uitlevering nodig, dan bespaar je daar het meest. Alles is altijd terug te draaien — ‘Inschakelen’ neemt de grootte weer in gebruik, vanaf de volgende upload.

Beeldbewerking: waarom uitgeschakelde formaten uit het item vliegen

Snijd je een afbeelding in WordPress bij of draai je haar, dan maakt de core de groottes opnieuw aan en voegt de resultaten samen met de oude gegevens. Voor uitgeschakelde groottes ontstaat daarbij niets nieuws — hun oude vermelding zou dus blijven bestaan en verder verwijzen naar het bestand van VÓÓR de bewerking. Na een draaiing zou in die grootte nog steeds de ongedraaide afbeelding tevoorschijn komen; wie een uitsnede kiest om iets uit de afbeelding te halen, zou het in precies die groottes nog steeds online hebben staan.

Kakapo verwijdert de vermelding daarom na een echte bewerking uit de gegevens van de mediabibliotheek. Strak afgebakend: alleen voor de bewerkte bijlage en alleen als het hoofdbestand echt is veranderd (andere naam of andere afmetingen). De bewerking ‘alleen de miniatuur’ blijft onaangeroerd, en elke andere opslagactie eveneens. Ook hier wordt niets verwijderd — het oude bestand blijft staan en duikt bij de volgende meting op onder ‘Zonder vermelding in de mediabibliotheek’.

Als iets er niet uitziet zoals verwacht

‘Ruststand’ boven de lijst: zonder geldige licentie meldt Kakapo de filters niet eens aan, uitgeschakelde formaten worden dan gewoon verder aangemaakt. De lijst toont in dat geval jouw instelling, niet de praktijk.

‘Uploadmap niet gevonden’: de meting breekt af met het pad dat WordPress heeft gemeld. Meestal klopt de uploadinstelling niet meer of is de map voor PHP niet leesbaar.

‘De bestandsboom kon niet volledig worden gelezen’: een submap was niet leesbaar of is tijdens de meting verdwenen. De doorloop gaat verder, maar het resultaat wordt als onvolledig gemarkeerd, met reden erbij. Symbolische verwijzingen worden overgeslagen, zodat hetzelfde bestand niet dubbel telt.

‘Niet meer geregistreerde formaten op de harde schijf’: daar staan formaten waarvoor bestanden bestaan, maar die geen enkel thema en geen enkele plugin nog aanmeldt — bijna altijd het spoor van een themawissel. Nieuw aangemaakt worden ze niet meer; opschonen moet je ze zo nodig zelf, Kakapo raakt ze niet aan.